پرسش‌هایی از وجود

پرسش از وجود به قدمت تاریخ بشر است و پرسشیست که تا کنون انسان نتوانسته است به آن پاسخی قطعی دهد به مانند سایر مفاهیم کلی فلسفی مثل عدالت، آزادی و ... و کلاً آنگونه پرسش‌هایی که به پرسش‌های سقراطی معروف هستند.
پرسش از وجود بر دو گونه می‌تواند باشد نخست آیا اصلاً وجودی خارج از ما و جهان پیرامونی هست یا خیر؟ اینجا وقتی می‌گوییم وجود منظور وجود از آن قسمی است که هایدگر می‌گوید. وی ما و سایر اشیا و انسان‌ها و جانوران گرد ما را موجود می‌داند و نه وجود و به این نظر قائل است که تاکنون (زمان و عصر خود او) هر پرسشی که در فلسفه بوده است از موجود است و نه از وجود و پرسش از وجود مورد غفلت قرار گرفته است.
به نظر هایدگر وجود آن چیزیست که موجود نمی‌باشد و آنچه موجود نیست یعنی عدم. در حقیقت پرسش از وجود برابر است با پرسش از عدم. [1]
از دیگر سو آیا ما می‌توانیم وجود را به صورت عقلانی ثابت کنیم یعنی با استدلالات منطقی و عقلی و یا بحث اثبات وجود بحثی است فرعی. (منظور از وجود در اینجا آن چیزیست که در ادیان مختلف به آن خدا، الله، یهوه، اهورامزدا و هر آنچه دیگر اطلاق می‌شود) و مبحث وجود مبحثیست که از ساحت خرد ناب متفاوت است و به ساحت ایمانیات مربوط می‌شود همانگونه که کانت می‌گوید.[2]
توضیحی که در این مورد لازم است آن است که تاکنون استدلالات بسیاری چه پیرامون اثبات و یا عدم اثبات وجود شده است و هیچکدام نتوانسته اند پاسخی قانع کننده ارائه نمایند و در اینجاست که انسان به عنوان موجودی مختار که مجبور است اختیار کند باید میان باور به وجود و یا عدم وجود موضع‌گیری نماید چون به طور حتم این تصمیم‌گیری در سایر نظرات او اثراتی خواهد داشت و چون ادله ارائه شده هیچکدام قانع کننده نیست او کفه ترازو را به نفع یک طرف سنگین می‌کند و این انتخاب انتخابی عقلانی نیست بلکه مربوط می‌شود به حوزه ایمان و باورهای شخصی.
اما گونه دیگر پرسش در مورد چیستی وجود است. اگر بپذیریم که وجودی هست، چگونه چیزیست؟ آیا وجود متجسد و متعین است آنگونه که در ادیان سامی به نوعی در استعاراتشان ذکر می‌شود یا اصلا وجود آنطور که در ادیان و مکاتب فلسفی شرق مطرح است هیچگونه تعین و تجسدی ندارد و این قسم پرسش در میان مؤمنین جای بحث بسیار است.
این نوشته تنها پرسش‌هایی بود که در ذهن هر انسانی ممکن است تاکنون بوجود آمده باشد و لاغیر و قصد هیچگونه نتیجه گیری هم از آن ندارم.


[1] متا فیزیک چیست ؟ مارتین هایدگر ترجمه سیاوش جمادی
[2] سنجش خرد ناب امانوئل کانت ترجمه ادیب سلطانی
نظرات ارسال شده

هیچ نظری تا به حال ارسال نشده است.