داریوش شایگان
تطوّرات گفتمان‌های هویّتی ایران: ایرانی در کشاکش با تجدّد و مابعدِ تجدّد
نوشته‌ی حسین کچویان ـ نشر نی
دکتر کچویان ـ استاد جامعه‌شناسی دانشگاه تهران ـ را بیشتر با سبکِ لباس پوشیدنِ غریبش می‌شناسند و با شرکتش در گفتگوهای سینمایی تله‌ویزیون؛ با کتابش درباره‌ی فوکو و نیز، تحلیل‌هایش از تحوّلات سیاسی روز انگلستان. او که اکنون عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی هم هست، در کتابْ با استفاده از بررسی‌های مختلف درباره‌ی هویّت ملی ایرانی‌ها، تلاش آن‌ها را در بازیابی و تعریف هویّت‌شان از پیش از نهضت مشروطه تا دوران پس از انقلاب اسلامی توصیف کرده. کتاب، دیرینه‌شناسی کوشش انسانِ ایرانی‌ست برای بافتنِ پرسشِ کیستی جمعی و بنابراین بیشتر بر جهان گفتمان‌ها تأکید دارد تا قلمرو و اعمال غیرگفتمانی.
از هويت تا خشونت
مقاله‌ای در باب کتاب «از هویت تا خشونت» که توسط خسرو ناقد نوشته شده است و اولین بار در بی‌بی‌سی منتشر شده است. برای خواندن مقاله در سایت شخصی خسرو ناقد روی این لینک کلیک کنید.
مشکله‌ی هویّت ایرانیان امروز: ایفای نقش در عصر یک تمدّن و چند فرهنگ
نوشته‌ی فرهنگ رجایی ـ نشر نی
دکتر رجایی ـ که دانشیار علوم سیاسی در دانشگاه کارلتون در شهر اتاوای کاناداست ـ در این کتاب به مسأله‌ی هویّت ایرانیان امروز می‌پردازد و سعی می‌کند با معرّفی و تحلیل چهار عنصر عمده‌ی سازنده‌ی هویّت ایرانی یعنی ملیّت، دین، سنّت و تجدّد و انتخاب لایه‌ها و مؤلّفه‌هایی از هر یک از این چهار عنصر، تلفیقِ تازه‌ای از هویّت ایرانی به دست دهد و پاسخ نویی برای پرسش «ایرانی کیست؟» بیابد. عنوانِ فرعی کتاب، گویای تصوّر مؤلّف از وضعیّت کنونی‌ست که ویژگی آن وجود یک تمدّت ـ یعنی تمدّن فناواری ـ و چند فرهنگ است.
سوژه، استیلا و قدرت
نوشته‌ی پیتر میلر، ترجمه‌ی نیکو سرخوش و افشین جهاندیده ـ نشر نی
سوژه، هم‌بسته‌ی معنایی هویّت است. کتاب، با برگزیدنِ چهار فیلسوف ـ هورکهایمر، مارکوزه، هابرماس و فوکو ـ دیدگاهِ آن‌ها را درباره‌ی سوژگی و ارتباط آن با قدرت و استیلا برمی‌رسد و مقایسه می‌کند. نگاهِ گاه معارض بعضی از این چهار فیلسوف به قدرت و نقش آن در سوژگی، خواندنِ کتاب را جذّاب ساخته. پیتر میلر استاد فلسفه‌ی سیاسی‌ست و سرخوش و جهاندیده، مترجم‌های زبردستی‌اند که اغلب با ترجمه‌ی آثار فوکو شناخته‌شده‌اند.
هویّت‌های مرگ‌بار
نوشته‌ی امین معلوف، ترجمه‌ی مرتضا ثاقب‌فر ـ انتشارات ققنوس
امین معلوف، نویسنده و روشنفکر عرب-فرانسوی‌ست که در ۱۹۷۶ و در سن ۲۷ سالگی لبنان را به قصدِ اقامت در فرانسه ترک می‌کند. او در مقدّمه‌ی کتاب می‌گوید بارها افرادی با نهایتِ حسن نیّت از من سؤال کرده‌اند که خود را بیش‌تر فرانسوی احساس می‌کنم یا بیش‌تر لبنانی؟ و خود پاسخ می‌گوید که «هر دو!».
کتاب نقد درکِ مفهومی ثابت از هویّت است. معلوف، با نگاهی روشنفکرانه، توهّمات حاصل از هویّت و تعلّقات متناسب با آن‌را نکوهش می‌کند و خواننده را به «انسان‌دوستی باز و بی‌کرانه» می‌خوانَد؛ تا با یک تیر و دونشان، انسان‌ها را هم از یک‌سان‌سازی نجات دهد و هم از روحیه‌ی بسته و منزوی ایلیاتی برهاند.
هویّت اجتماعی
نوشته‌ی ریچارد جنکینز، ترجمه‌ی تورج یاراحمدی ـ نشر شیرازه
کتاب، ترجمه‌ی اثر معروف و درسی جنکینز است که در اصل از سوی انتشارات راتلج منتشر و در مجموعه‌ی «مفاهیم علوم اجتماعی» نشر شیرازه زیر نظر مراد ثقفی ترجمه و چاپ شده. کتاب، شرح نسبتاً کاملی‌ست از مفاهیم و نظریّه‌های مرتبط با هویّت اجتماعی با نثری ساده و آسان‌خوان که به اساسی‌ترین و درشت‌ترین موضوعات در این زمینه می‌پردازد و خواننده را با دیدگاه‌های خصوصاً جامعه‌شناسی و کمتر روان‌شناسی و مردم‌شناسی درباره‌ی هویّت اجتماعی آشنا می‌سازد.
هم‌نام
نوشته‌ی جومپا لاهیری، ترجمه‌ی امیرمهدی حقیقت ـ نشر ماهی
کتاب، بیش از آن مشهور است که نیازی به معرّفی داشته باشد. امّا به بهانه‌ی شماره‌ی ويژه‌ی هویّت می‌توانید آن‌را بازخوانی کنید. گفته می‌شود انسان‌ها پیش از تولّد هم دارای هویّت‌ند؛ چراکه معمولاً اسمی برایشان انتخاب می‌شود. آن‌ها ناخواسته پیش از گام نهادن به دنیای آدم‌ها و به نظم خیالی، یک‌بارْ با انتخابِ نام به نظم نمادین پای می‌گذارند. حالا تصوّر کنید کودکی را که در لحظه‌ی تولّد نامی ندارد. چالش قهرمانِ داستان با هویّتش پیش از تولّد آغاز می‌شود و در سراسرِ زندگیش ادامه می‌یابد. او که مانند نویسنده‌ی کتاب، چندفرهنگی‌ست، معضل هویّتیش را از بدو تولّد با خود به دوش می‌کشد.
جومپا لاهیری، متولّد ۱۹۶۷ لندن و از پدر و مادری مهاجر است و اکنون در نیویورک زندگی می‌کند. لیسانس ادبیات انگلیسی را از بارنارد کالج گرفته. از دانشگاه بوستون، فوق لیسانس در سه رشتة انگلیسی، نویسندگی خلاق و مطالعات تطبیقی در هنر و ادبیات و نیز دکتری مطالعات رنسانس دریافت کرده. امیرمهدی حقیقت را هم جز با ترجمه‌های دقیقش، اهالی دنیای مجازی با وبلاگِ خوبش می‌شناسند.
تجدّد و تشخّص: جامعه و هویّت شخصی در عصر جدید
نوشته‌ی آنتونی گیدنز، ترجمه‌ی ناصر موفقیان ـ نشر نی
گیدنز یکی از نام‌دارترین جامعه‌شناسان زنده‌ی دنیاست که ارتباطی هم با سیاست‌مداران انگلیسی دارد و بیش از همه با کتاب درسی مشهورش «جامعه‌شناسی» شناخته‌شده. کتاب حاضر، ربطِ بین تجدّد ـ یا مدرنیته ـ و هویّت شخصی ـ یا تشخّص ـ را وامی‌کاود و استدلال می‌کند که نظم مابعدِ سنّتی با ویژگی‌های خاص خودش، چطور فعّالیّت‌های شخصی و زندگی روزمرّه را دستخوش تغییر می‌سازد و چطور در اثر این تحوّلات هویّت شخصی افراد و روایت آن‌ها درباره‌ی خودشان مورد تجدید نظر قرار می‌گیرد.
هفت به‌علاوه یک
اين كتاب گفتگوهای کوروش ضیابری با هفت نويسنده‌ي ايراني است. از جمله گفتگوی با جواد مجابي كه با آثار متعدد ادبي، يكي از سرشناسترين نويسندگان ايراني است و كارهايش به زبانهاي مختلف ترجمه شده‌اند، و نيز شهرام رحيميان، نويسنده‌ي ايراني ساكن آلمان كه تنها در ايران به غير از كوروش، يك بار ديگر مصاحبه كرده بود، گفت‌وگو كرده است.
عدد «يك» باقيمانده در عنوان كتاب، گفت‌وگويي است كه روزنامه‌ي جام جم پس از كسب عنوان جوانترين خبرنگار دنيا با كوروش ضيابري انجام داد.