Trip Hop (مانی ب.)

تریپ‌هاپ در هزارتو
قطعه: Safe From Harm از آلبوم: Blue Lines
از گروه: Massive Attack
بشنوید.

سه‌گانه‌ی هامون، بانو و پری (سر هرمس مارانا)

گاس که هیچ‌کس به اندازه‌ی آقای مهرجویی در سه‌گانه‌ی هامون، بانو و پری، به مساله‌ی روشن‌فکر و روشن‌فکری در این حوالی، نپرداخته باشد. از هجو آن و نمایش سرگشته‌گی‌اش در هامون، تا ویرانی‌اش در بانو و تعالی‌اش در پری. با این که هامون هواخواه‌دارترینِ این‌ها است اما گاهی فکر می‌کنیم پری، به‌سامان‌ترین‌شان است. خوش‌بخت‌ترین‌شان. هم اسد را دارد، هم داداشی را. هم مادر را و هم خانه‌ی در حالِ نوسازی را. زئوس اموات آقای سالینجر را قرین رحمت ابدی کند. متعلقاتِ آقای مهرجویی را هم به هم‌چنین که کسی را نداریم در این دیار که به این خوبی بلد باشد بومی‌سازی کند چیزها را.
فهرست مفاتیح‌الجنان (مکابیز)

اشتباه شده. این هفت هشت صفحه را باید بورخس می نوشت. تخیل نابی که در به هم چسباندن نامتجانس ترین چیزها در این هشت صفحه بکار رفته گاه از حد نبوغ بشری فراتر می رود. از نظر من این نوشته بیش از هر چیز نیازمند یک بررسی ساختارگرایانه است اما اینجا جایش نیست و من صرفا سعی می کنم شما را وسوسه کنم تا انرا بخوانید.

قرار نیست شما اعتقادات مذهبی(یا حتی خرافه پرستی مردم)را دست بیندازید. من هم به جان خودم ابدا چنین قصدی ندارم. حتی قرار نیست کنجکاوی تان از بخش فهرست فراتر برود و بروید و واقعا ببینید در صفحاتی که فهرست به آنها ارجاع می‌دهد چه چیز نوشته ‌شده. پیشنهاد من این است که فهرست مفاتیح‌الجنان را جدا کنید و صفحاتش را به هم منگنه کرده یا اگر حالش را داشتید بدهید برای‌تان صحافی کنند. بعد اگر اهل سیگار هستید و انقدر خوش سلیقه که در اتاق‌تان کرسی وجود دارد سیگارتان را روشن کنید و بچپید زیر کرسی و از محصول تخیل بشری لذت ببرید. به‌ناگهان شما از یک روز عادی زمستانی که آلودگی هوایش کمی بیشتر از حد مجاز است و فردا صبحش روزی است که باید بروید بانک قبض تلفن تان را پرداخت کنید به دنیای تازه ای وارد می شوید. دنیایی جادویی و زیبا و شگفت انگیز که در آن دغدغه‌ی رستگاری در کنار نگرانی برای درد ناف به شما عرضه می‌شود. بخشی از این داستان را بخوانید:

آداب سزمه کشیدن، فضیلت نماز شب، به جهت درد زانو، دعای دفع درندگان، دعا به جهت درد شکم، دعا برای بیرون آمدن از منزل، نماز گرسنه، دعا به‌جهت درد عورت، برای دفع شیاطین و اجنه، دعای درد ناف، دستورالعمل حضرت عیسی برای رفع زردی صورت، دعا برای وقت بیرون رفتن به قصد حاجت یا سفر، دعا برای رفع تنگی‌نفس، دعای ختنه، دعا برای جلوگیری از دزد و خرابی و خلاصه دعایی که امیدوارم قبل از خواندن این دریچه آن‌را خوانده باشید. دعای مطالعه.
آخرالزمانی در همین نزدیکی (بهار)

مجموعه مقالاتی که احمد صدری در طی سال‌های اخیر و در زمینه‌ی جامعه‌شناسی دین و فرهنگ نگاشته، در کتابی تحت عنوان «آخرالزمانی در همین نزدیکی» توسط امیرحسین تیموری حمع‌آوری و ترجمه شده است. در نگارش برخی از مقالات این کتاب، برادر نویسنده، محمود صدری نیز همکاری داشته. کتاب شامل چهار فصل و با محوریت جامعه‌شناسی دین و فرهنگ است و فصل اول آن با عنوان «تمدن و روشنفکری» به تعریف رسالت روشنفکران، مضامین روشنفکری در اسلام و روشنفکران دینی هم‌چون عبدالکریم سروش می‌پردازد.
احمد صدری جامعه‌شناسی‌ست که خود را در زمره‌ی روشنفکران چندفرهنگی می‌داند و معتقد است «روشنفکران چندفرهنگی وظیفه‌ای خطیر در مرزهای تمدن‌های جهانی بر عهده دارند. آنها نه تنها دیده‌بان فرهنگ خود هستند بلکه باید نقش معرف فرهنگ‌های بیگانه را نیز برای فرهنگ خودی ایفا کنند.»
زندگی در دنیایِ متن (میثم صدر)

جهان با ارتباطِ کلامی گشوده شده، به روایت درمی‌آید. پیام رویِ زبان می‌نشیند و کیفیتِ جهان بدین طریق رُخ می‌گشاید. متن‌ها پدید می‌آیند و «نوشتار، نیرویِ حفظِ سخن را پس از ناپدید شدن و درگذشتِ گوینده» ادامه می‌دهد و با خود حمل می‌کند. همه چیز به متن تبدیل می‌شود، به روایت. به مددِ تخیل ِ آفریننده، میانِ چیزهایي که به‌ظاهر با هم بیگانه اَند همانندی‌هایي دیده می‌شود و از پی ِ این همانند دیدن، مناسباتي جدید و روایاتي جدید سر برمی‌آورند که به شیوه‌هایِ مختلف، مدام تکرار و بازتولید گشته و تو گویی همّت‌شان فتح ِ جهان است. ولیک، طُرفه این‌جا ست که «متن لال است و پاسخ نمی‌دهد»، باید او را به صدا واداشت. هرمنوتیک دانش ِ به صدا درآوردنِ متن ِ لال است، با این استدلال که؛ چون هر سخني جهتي دارد وابسته به افق ِ دیدِ گوینده، سخن همواره ناتمام می‌مانَد و با این امکان دوام می‌یابد که توسطِ دیگری پی گرفته شده و ادامه یابد. دنیایِ متن، متن ِ دنیا ست، خودِ دنیا آن‌جور که می‌شناسیم‌اش، و این مجموعه بر آن است که از همین منظر، یعنی از منظر ِ متن‌بودگی به جهان بنگرد.

مجموعه‌اي از شش گفتگو با ریکور در این کتاب آمده. موضوعاتي که دست‌مایه‌یِ گفتگوها قرار گرفته از این قرار اَند: پدیدار شناسی و نظریه‌یِ ادبی / شعر و امکان / استعاره و روایت / جهانِ متن، جهانِ خواننده / آفرینندگی ِ زبان / اسطوره چون دارنده‌یِ دنیاهایِ ممکن.
سوایِ این‌ها، بحثي خواندنی، که میان ریکور و گادامِر درگرفته، آخرین بخش ِ کتاب را تشکیل می‌دهد: اختلافِ تأویل‌ها.

بابکِ احمدی کتاب را ترجمه کرده و یک پیشگفتار ِ مختصر در معرفی ِ ریکور و آثارش به آن افزوده.

مشخصات: زندگی در دنیایِ متن (شش گفتگو و یک بحث) / پُل ریکور (Paul Ricoeur) / ترجمه‌یِ بابکِ احمدی / تهران: نشر ِ مرکز / چاپ چهارم: 1384.
ارتباط گسیخته (نیما قاسمی)

"ارتباط گسيخته" (The Broken Connection) نام مهم ترين اثر رابرت جي ليفتون (Robert J. Lifton) است. تا آنجا که جستجوهاي من در کتابخانه هاي داخل و در صفحات پارسي اينترنت نشان داده است اين روانشناس را در ايران نمي شناسند. ليفتون از روانشناساني ست که ترس از مرگ و متعاقب آن اراده ي معطوف به جاودانگي نقش مهمي در نظريه ي روانشناختي او براي تبيين رفتار روحي انسان دارد: انسان نياز دارد که حيات را به مثابه ي يک پيوستار درک کند، به همين خاطر در فرهنگ هاي مختلف شاهديم که همواره در قالب باورهاي مختلف به استمرار حيات پس از مرگ جسماني تآکيد مي کنند.ليفتون جدا از دلالت هاي متافيزيکي اين قبيل باورهاي معادشناختي، به عنوان يک روانشناس مي کوشد نشان دهد که به لحاظ رواني تا چه حد انسان به اين قبيل باورها نياز دارد تا بتواند يک حيات سالم و طبيعي را تجربه نمايد.

ليفتون معتقد است که انسان پس از جنگ دوم جهاني، در هراس از يک جنگ هسته اي به سر مي برد. جنگ هسته اي، که نمونه اي از آن را در بمباران هيروشيما و ناکازاکي شاهد بوديم، براي عموم مردم به منزله ي نابودي ناگهاني همه چيز در پيرامون است، يعني يک گسست قاطع و بي رحمانه. چنين تصوري از بمباران هسته اي، که چندان بيراه هم نيست، در فيلم هاي سينمايي بازتاب پيدا کرده است (مثلا به خاطر بياوريد قهرمان زن فيلم نابودگر دو را وقتي که حمله ي هسته اي موجودات ماشيني را در خيال خود تصور مي کند). ليفتون خود اثرات رواني يک بمباران هسته اي را در دو شهر هيروشيما و ناکازاکي بر روي بازماندگان از نزديک مطالعه کرده است، مطالعه بر روي مردمي که اغلب افراد خانواده و همسايگان و آشنايان خود را در چشم به هم زدني از دست داده بودند و در شوک رواني عميقي فرو رفته بودند، به ليفتون نشان داد که تا چه حد انسان نيازمند است تا حيات را به منزله ي واقعيتي مستمر تصور کند، به طوري که هر گاه به نحوي اين تصور مخدوش شود، اگرچه حيات جسماني هنوز تداوم داشته باشد، به معناي توقف حيات رواني در فرد است. به عبارت ديگر کليه ي کارکردهاي رواني يک روان سالم، بر زمينه ي پنداره ي پيوسته بودن حيات استوار است.

اگر اين درست باشد که ترس از يک بمباران هسته اي کل فضاي روانشناختي حاکم بر انسان امروز را تحت تآثر قرار داده است، بنابراين روانشناسي ليفتون، روانشناسي انسان امروز است. آنچه که باعث شد "ارتباط گسيخته" را به هموطنان پارسي زبانم معرفي کنم، اين است که صرفنظر از نقاط ديگر جهان، خاورميانه اکنون يک رقابت هسته اي را شاهد است که در بطن خود کابوس يک جنگ هسته اي را مي پروراند. اين نکته که ايرانيان از وقوع يک جنگ هسته اي مي ترسند يا خير، محل بحث است، چون اخبار هسته اي توسط حکومت قويآ سانسور مي شود. اما قليلي از نخبگان فرهنگي که به اخبار دسترسي دارند و ايرانيان خارج از کشور، در معرض چنين هراسي قرار دارند. بنابراين شايد براي درک رفتار فردي و جمعي دست کم پاره اي از ايرانيان روانشناسي ليفتون راه گشا باشد، ايرانياني که سرنوشت خود را در داخل و خارج در دست ديوانه اي مي بينند که بنيادگرايي نام دارد.

اگزیستانسیالیزم و اصالتِ بشر (یحیی بزرگمهر)

اگزیستانسیالیسم و اصالتِ بشر
ژان پل سارتر
ترجمه‌یِ مصطفی رحیمی
انتشاراتِ نیلوفر
چاپِ دهم 1380
این کتاب متن مهم‌ترین و جنجالی‌ترین سخنرانی پیامبر اگزیستانسیالیزم است. عنوانِ اصلی سخنرانی چنین است: "اگزیستانسیالیزم، نوعی اومانیزم است."
سارتر در این سخنرانی به انتقاداتِ طرح شده نسبت به فلسفه‌یِ وجودی پاسخ داده و مهم‌ترین اصولِ این گرایش فلسفی را به زبانی ساده و دقیق بیان کرده است.
پس از سخنرانی، پرسش و پاسخ حاضرین نیز گنجانده شده و خصوصاً ایرادهایِ ناویل به سارتر، خرده‌گیریِ یک مارکسیستِ تمام‌عیار به فیلسوفی نیمه‌مارکسیست، خواندنی و آموزنده است.
در بخش پایانی کتاب مصاحبه‌ای بسیار جذاب با سارتر (در آستانه‌یِ هفتاد سالگی‌اش) به چاپ رسیده است. او در این مصاحبه از ادبیات، فلسفه، نحوه‌یِ نگارش نمایشنامه‌ها و رمان‌هایش و نیز فراز و فرودِ دلبستگی‌اش به مارکسیزم و تاثیر رابطه‌اش با سیمون دوبوار بر زندگی و آثارش سخن گفته است.

جامعه‌شناسی روشنفکران ماکس وبر (امیرپویان شیوا)

بهترین کتابِ سال آکادمیک در سال 1992 از سوی نشریه‌ی چویس (نشریه‌ی انجمن کتابداران آمریکا)، نوشته‌ی دکتر احمد صدری‌ست - که علاوه بر کار آکادمیک در ایالات متحد، به عنوان روشنفکری مذهبی در ایران شناخته است. در این اثر صدری به بررسی روشنفکران و پایگاه اجتماعی آنان در جامعه‌شناسی ماکس وبر می‌پردازد.

موسیقی آب گرم (آزاده کامیار)

نوشته چارلز بوکوفسکی/ترجمه بهمن کیارستمی/نشر ماه ریز
"رسیدم به فرودگاه لوس آنجلس. آنی دوستت دارم. امیدوارم ماشینم استارت بزنه. امیدوارم لولهء توالت نگرفته باشه. خوشحالم که با کسی نبودم. خوشحالم که یه ابلهم. خوشحالم که هیچی نمی دونم. خوشحالم که کسی قصد جونم رو نکرده. وقتی دستهام رو نگاه می کنم و می بینم به مچم چسبیده اند با خودم فکر می کنم آدم خوشبختی هستم."
از داستان لباس سر هم.
مجموعه داستانهای کوتاه چارلز بوکوفسکی، برای من که این کتاب چیزی در مایه های کتاب مقدس است و هر بار از خواندنش بیش از دفعه قبل کیفور می‌شوم. تو را نمی‌دانم.
Hidden (بامداد)

تعلیق هیچکاکی و ابهام دیوید لینچی را به فضا و حال-و-هوای غریب فیلم «معلم پیانو» اضافه کنید،‌ نتیجه‌اش می‌شود شاه‌کاری به نام «پنهان» که می‌توان ردپای برسون بزرگ را در شکل بصری‌ آن تشخیص داد. شاه‌کاری که متعلق به قرن بیست-و-یکُم است. نمی‌توانم پدید آمدن چنین اثری را پیش از «یازده سپتامبر» تصور کنم. یازده سپتامبر هم مانند مه ۱۹۶۸ و بسیاری رخ‌دادهای مهم تاریخی تأثیری انکارنشدنی در جریان‌های فرهنگی - هنری گذاشته. امروز می‌توانیم بگوییم جهان پیش از یازده سپتامبر و جهان پس از یازده سپتامبر. «پنهان» فیلم اضطراب است، فیلم شک، فیلم ترس، فیلم سرگشته‌گی و خسته‌گی، در دنیای پس از یازده سپتامبر، در دنیایی که داریم زندگی‌اش می‌کنیم.
«پنهان» از دسته‌ی آن فیلم‌هایی نیست که بتوان راحت با لمیدن در جای گرم-و-نرم خود  تماشای‌اش کرد. گریبان مخاطب را می‌گیرد و هیچ‌گاه رها نمی‌کند. شاید این گفته‌ام برای کسانی که «معلم پیانو» را تماشا کرده‌اند، خیلی به‌تر قابل لمس باشد. معرفی پنهان هم‌چنین پیش‌نهادی است برای تماشای دیگر آثار این استاد سینمای امروز، آثاری مانند «کُد ناشناس»، «بازی‌های خنده‌دار» و...
گارد سفيد/بولگاكف/ نشر زمان (خلبان كور)
نمايش‌نامه‌ی گارد سفيد البته به شاه‌كارهای بولگاكف هم‌چون دل سگ يا مرشد و مارگريتا نمی‌رسد اما مطابق انتظاری که از بولگاکف می‌رود کتابی ست عمیق در عین ساده‌ بودن موضوع‌اش. نمایش‌نامه به پیش‌آمدهایی می‌پردازد که برای یک خانواده در شهر کیف اوکراین پیش می‌آید، هنگامی که بولشویک‌ها برای اشغال کیف پیش می‌آیند.
ان شاء الله بعد از اتمام ساخت و ساز مصلای بزرگ تهران، اگر تاتر شهر بالاخره بعد از یک سال مرمت‌ شد یک شیر پاک خورده‌ای این نمایش را به روی صحنه می‌برد.